Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcejRozumiem

styczeń

16

2010

PORTRET KASPRA SUSKIEGO

16 styczeń 2010

Galeria rodów szlacheckich zamieszkujących suski zamek wzbogaciła się o kolejny z portretów. Tym razem Rafał Lenart, artysta malarz a zarazem specjalista ds. wystaw w Muzeum Miejskim Suchej Beskidzkiej, namalował przedstawienie pierwszego z właŚcicieli suskiego zamku Gaspare Castiglione vel Kaspra Suskiego. W ubiegłym roku artysta wykonał kopię obrazu z wizerunkiem Piotra Komorowskiego (z 1630 r.) jako fundatora Parafii Suskiej. Obecne dzieło namalowane zostało w konwencji włoskiego malarstwa renesansowego, zgodnie z zasadami sztuki tego okresu, zarówno pod względem techniki, kompozycji oraz modelunku postaci.

Kasper Suski, Włoch z Florencji przywędrował do Polski na zaproszenie króla Zygmunta Starego wraz ze swoim ojcem Mikołajem Castiglione w 1 poł. XVI w. Warto w tym miejscu dodać, że Mikołaj był znaczącą postacią na dworze królewskim. Jemu przypisuje się także rozbudowę zamku w Pieskowej Skale. Trudnił się kamieniarstwem, współpracując m.in.: z Bartolomeo Berreccim przy wykonywaniu kamieniarki do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Natomiast Kasper posiadł fach złotnika, dzięki któremu dorobił się znacznej fortuny. Oprócz pracowni złotniczej przy ul. Brackiej, stał się w niedługim czasie właŚcicielem cegielni w podkrakowskich Dębnikach. Do szczęŚcia brakowało mu tylko tytułu szlacheckiego i domu godnego szlachcica. W dniu 8 lutego 1554 roku nabył Suchą od Andrzeja Słupskiego i zaraz po tym fakcie przystąpił do budowy dworu, który dał początek obecnemu zamkowi. Jego czytelną analogią są dwory alkierzowe w Jeżowie (1525) i Wieruszycach (1531), nieliczne zachowane do dzisiaj przykłady polskich rezydencji rycerskich o charakterze obronnym. Siedziba szlacheckiego nuworysza stanęła pod górą Jasień około 1558 roku, a jej wystawienie miało decydujący wpływ na późniejsze zagospodarowanie całej doliny rzeki Suchej (czyli obecnej - Stryszawki), gwarantując bezpieczeństwo i rozwój życia gospodarczego. Przez istnienie dworu wzrastała wartość dóbr suskich oraz ich kluczowa pozycja w regionie, która pozwoliła późniejszym dziedzicom Suchej rozciągnąć panowanie nad osadami położonymi miedzy górami Jałowcem i Leskowcem. Dla młodego Gaspare Polska stała się drugą Ojczyzną. Wprowadzenie do stanu szlacheckiego ułatwiło mu małżeństwo z Jadwigą Słupską, córką wspomnianego wczeŚniej Stanisława, przez które wszedł w związki rodzinne z szlachtą oŚwięcimską. W roku 1564 spełniły się także jego marzenia o szlachectwie. Za sprawą szwagra Jana Palczowskiego (Szaszowskiego), sędziego zatorskiego i posła sejmowego (żonatego z Dorotą Słupską), uzyskał nobilitację szlachecką i herb Szaszor (Sasowskie) od króla Zygmunta Augusta, stając się legalnym dziedzicem Suchej i Stryszawy. Traktując Suchą jako dobra rodowe, przybrał polskie nazwisko Suski, co potwierdza akt przyjęcia go do herbu Szaszor, wydany na Sejmie Walnym w Warszawie w dniu 21 lutego 1564 roku.

Nikt dziŚ dokładnie nie wie jak wyglądał Kasper, ponieważ nie zachowała się ikonografia z jego przedstawieniem. Jednakże sugerując się włoskim pochodzeniem Kaspra oraz wiekiem, w którym mógł przystąpić do budowy dworu, Rafał Lenart postanowił przedstawić go jako mężczyznę w wieku ok. 40 lat, w stroju szytym na modę włoską, stojącego przy wejŚciu do jednej z komnat zamkowych. Na kamiennym podeŚcie, imitującym portal widnieje napis z imieniem "GASPARE CASTIGLIONE", wykonany rzymską kapitałą. Głowę Kaspra nakrywa renesansowy biret. W prawej dłoni trzyma perłę, symbol doskonałoŚci, piękna i trwałoŚci. Możemy wywnioskować, że jest to zarazem jeden z najcenniejszych klejnotów królewskiej korony, która osadzona została na drewnianej formie w kształcie głowy. Obok niej znajduje się sakwa z wysypanymi perłami, jednak ta, którą Kasper trzyma w dłoni, wydaje się być najdoskonalsza, co można wyczytać z wyrazu jego skupionej, a zarazem zadowolonej z tak dokonanego wyboru twarzy. Artysta w tym miejscu potwierdził prawdę historyczną i fakt, że Kasper wykonywał prestiżowe zamówienia złotnicze dla króla Zygmunta Augusta, który również słynął z zamiłowania do otaczania się złotnikami i alchemikami. Na drewnianym stole widzimy rozłożone typowe dla epoki narzędzia złotnicze: kowadełko, obcążki i młoteczek. Jest jeszcze projekt dzieła, przedstawiony na białej delikatnej materii o prawie przeźroczystej fakturze, czyli królewska korona, nad wykonaniem której pracuje florencki złotnik. Z twarzy Kaspra emanuje ogromny spokój. Jego postać jest przedstawiona statycznie, tak jak całe otoczenie, w którym został osadzony. Rafał Lenart tworząc swoje dzieło inspirował się malarstwem włoskim, studiując m.in.: prace Giovanni Battisty Moroniego. Jego wpływy są widoczne zarówno w kompozycji oraz sposobie przedstawienia postaci Kaspra i otaczających go motywów. Powstawanie tego rodzaju portretu jest procesem czasochłonnym wymagających stosowania okreŚlonych dla sztuki XVI - wiecznej okreŚlonych zasad i technik.

W kolejce na swój portret czeka kolejny z właŚcicieli - Jan Wielopolski Kanclerz Wielki Koronny. Wszystko wskazuje na to, że jego wizerunek powstanie na początku 2011 roku. Przedstawienie Kaspra Castiglione można oglądać już od 15 stycznia br. w Sali Rycerskiej zamku suskiego. Rafałowi gratulujemy perfekcyjnie wykonanego dzieła, dzięki któremu będziemy mogli wyobrazić sobie postać Kaspra Suskiego, właŚciciela Suchej, a zarazem pierwszego z budowniczych naszego Małego Wawelu.

Barbara Woźniak